Hoe word ik leraar in het voortgezet onderwijs?

Leraar worden in het voortgezet onderwijs

Heb jij een passie voor een bepaald schoolvak? Werk je graag met jongeren en kijk je ernaar uit om op een middelbare school te werken? Als je wilt lesgeven op een middelbare school, dan moet je een bevoegdheid hebben voor het voortgezet onderwijs. Er zijn twee bevoegdheden voor het voortgezet onderwijs:

  • Een tweedegraads bevoegdheid: hiermee kun je lesgeven op het vmbo en in de onderbouw van de havo en het vwo (klas 1, 2, 3). Daarnaast mag je lesgeven op het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs, het beroepsonderwijs (mbo), waar ook volwasseneneducatie onder valt, en zelfs in het primair onderwijs, mits je een schoolvak geeft dat overeenkomt met een vak dat daar wordt gegeven.
  • Een eerstegraads bevoegdheid: hiermee mag je ook lesgeven in de bovenbouw van havo/vwo, naast de onderwijssectoren waar je met een tweedegraads bevoegdheid les mag geven.

 

Lesgeven zonder bevoegdheid

Als je maximaal 6 uur in de week lesgeeft, dan mag je zonder onderwijsbevoegdheid voor de klas staan als gastdocent. Je maakt daarvoor duidelijke afspraken met de school en je moet bijvoorbeeld wel een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) aanleveren. Tijdens deze (gast)lessen word je altijd begeleid door een leraar met een bevoegdheid. Wie meer uur per week les wil geven, moet een bevoegdheid halen.

Ik wil een tweedegraads bevoegdheid halen

Opleiding Niveau Duur* Minimale vooropleidingseisen
lerarenopleiding

hbo

max. 4 jaar mbo4- of havo-diploma
kopopleiding** hbo 1 jaar afgeronde hbo-bachelor die verwant is aan een schoolvak
educatieve minor*** wo ½ jaar je volgt een wo-bachelor die verwant is aan een schoolvak
educatieve module*** wo ½ jaar afgeronde wo-bachelor (of doctoraalopleiding) die verwant is aan een schoolvak
zij-instroomtraject hbo max. 2 jaar hbo- of wo-diploma

*Het opleidingstraject kan langer of korter duren afhankelijk van eventuele vrijstellingen of als je een opleiding volgt in deeltijd.
** Via deze link kun je zien welke hbo-opleidingen verwant zijn aan de kopopleidingen.
*** Via deze link vind je binnen of na welke wo-bachelorstudies het mogelijk is een educatieve minor/module te volgen. Na afronding van de educatieve minor/module ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in de theoretische leerweg van het vmbo (vmbo-t) en in de onderbouw van de havo en het vwo. Deze minor biedt je de mogelijkheid om daarna je eerstegraads bevoegdheid te halen via een educatieve master; je krijgt dan doorgaans vrijstellingen voor een deel van die educatieve master.

 

Voortgezet speciaal onderwijs

Meestal gelden voor het voortgezet speciaal onderwijs dezelfde bevoegdheidseisen als voor het regulier voortgezet onderwijs. Sommige middelbare scholen voor speciaal onderwijs geven er wel de voorkeur aan dat je ook een aparte opleiding voor het speciaal onderwijs hebt afgerond, bijvoorbeeld de hbo-master Educational Needs. Als een school voor voortgezet speciaal onderwijs zelf geen eindexamens afneemt, is het ook mogelijk om daar met een basisonderwijsbevoegdheid les te geven. Dat geldt ook voor praktijkonderwijs.

Ik wil een eerstegraads bevoegdheid halen

Als je ook les wilt geven in de bovenbouw van de havo of het vwo, heb je een eerstegraads lesbevoegdheid nodig. Die kun je op meerdere manieren halen:

Opleiding

Niveau

Duur*

Minimale vooropleidingseisen

hbo-master van een lerarenopleiding hbo max. 3 jaar tweedegraads lesbevoegdheid
2-jarige educatieve master wo 2 jaar afgeronde wo-bachelor die verwant is aan een schoolvak
1-jarige educatieve master wo 1 jaar wo-masterdiploma en 120 behaalde studiepunten (ECTS) aan vakken die verwant zijn aan het schoolvak, behaald in je wo-bachelor of wo-master
zij-instroomtraject wo max. 2 jaar wo-masterdiploma**

* Je opleidingstraject kan langer of korter duren afhankelijk van eventuele vrijstellingen of als je een opleiding volgt in deeltijd.
** In sommige gevallen accepteren universiteiten ook hbo- of wo-bachelordiploma’s, aangevuld met relevante opleidings- en/of werkervaring die gelijkwaardig is aan wo-masterniveau.

 

Lerarenopleidingen kunst en lichamelijke opvoeding

De lerarenopleidingen voor kunstvakken en lichamelijke opvoeding zijn zogenoemde ‘ongegradeerde’ opleidingen. Als je een lerarenopleiding voor deze twee vakken volgt, ben je daarna bevoegd om in het basisonderwijs, in de onderbouw en in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs les te geven, maar ook in het mbo.

Samenvatting

Als je les wilt geven op een middelbare school dan heb een tweedegraads bevoegdheid of een eerstegraads bevoegdheid nodig. Als je in de bovenbouw van havo/vwo wilt lesgeven, dan moet je een eerstegraads bevoegdheid hebben. De reguliere route om een tweedegraads bevoegdheid te halen is een vierjarige lerarenopleiding op een hogeschool, maar er zijn ook andere manieren om je bevoegdheid te halen, zowel op de hogeschool als op de universiteit. De reguliere route voor een eerstegraads bevoegdheid is een educatieve master op de universiteit, maar ook hier zijn er meerdere routes mogelijk, ook op hogescholen. Ook zijn er mogelijkheden om als zij-instromer een tweede- of eerstegraads bevoegdheid te halen.

Dit artikel is geschreven door

Over het Onderwijsloket