Hoe haal ik een tweedegraads bevoegdheid?

Hoe haal ik een tweedegraads bevoegdheid?

Droom jij ervan les te geven in het voortgezet onderwijs? Werk je graag met jongeren en heb je passie voor een bepaald schoolvak of beroepsprofiel? Als je wilt lesgeven op een middelbare school moet je een bevoegdheid hebben voor het voortgezet onderwijs. Dat kan een eerste- of een tweedegraads bevoegdheid zijn. In dit artikel vertellen we je hoe je een tweedegraads bevoegdheid haalt.

Met welke bevoegdheden mag ik lesgeven op een middelbare school?

Je mag lesgeven in het voortgezet onderwijs met een van de volgende vier bevoegdheden:

  • Een tweedegraads bevoegdheid: hiermee kun je lesgeven op het vmbo en in de onderbouw van de havo en het vwo (klas 1, 2, 3). Daarnaast mag je lesgeven op het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs (mbo), waar ook volwasseneneducatie onder valt. Je mag zelfs lesgeven in het primair onderwijs, als je tenminste een schoolvak geeft dat overeenkomt met een vak dat daar wordt gegeven.
  • Een beperkte tweedegraads bevoegdheid: hiermee mag je lesgeven in bijna dezelfde sectoren en jaarlagen als met een tweedegraads bevoegdheid. Met een beperkte tweedegraads bevoegdheid ben je alleen niet bevoegd om in het vmbo-b/k/g en het mbo les te geven. Je mag wél lesgeven in het voortgezet onderwijs aan alle vmbo-t-jaarlagen en de onderbouw van havo/vwo. Een beperkte tweedegraads bevoegdheid haal je via een educatieve minor of module.
  • Een eerstegraads bevoegdheid: naast de onderwijssectoren waar je met een tweedegraads bevoegdheid les mag geven, mag je met een eerstegraads bevoegdheid ook lesgeven in de bovenbouw van havo/vwo.
  • Een ongegradeerde bevoegdheid: de lerarenopleidingen voor kunstvakken en lichamelijke opvoeding zijn zogenoemde ‘ongegradeerde’ opleidingen. Als gediplomeerde van deze lerarenopleiding mag je voor het betreffende vak in alle onderwijsvormen lesgeven: op het vmbo en in de onder- en bovenbouw van de havo en het vwo (klas 1 t/m 6). Daarnaast mag je lesgeven op het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs (mbo), waar ook volwasseneneducatie onder valt. Tot slot mag je kunstvakken of lichamelijke opvoeding verzorgen in het primair onderwijs.

Welke routes zijn er om mijn tweedegraads bevoegdheid te halen?

Opleiding Niveau Duur* Minimale vooropleidingseisen
lerarenopleiding hbo max. 4 jaar mbo4- of havo-diploma of via een 21+-toets
kopopleiding hbo 1 jaar afgeronde hbo-bachelor die verwant is aan een schoolvak**
educatieve minor wo ½ jaar je volgt een wo-bachelor die verwant is aan een schoolvak***
educatieve module wo ½ jaar afgeronde wo-bachelor (of doctoraalopleiding) die verwant is aan een schoolvak***
zij-instroomtraject hbo max. 2 jaar hbo-bachelor- of wo-bachelordiploma****

*Het opleidingstraject kan langer of korter duren afhankelijk van eventuele vrijstellingen of als je een opleiding volgt in deeltijd.
** Via deze link kun je zien welke hbo-opleidingen verwant zijn aan de kopopleidingen.
*** Via deze link vind je de wo-bachelorstudies waarbij het mogelijk is een educatieve minor/module te volgen. Na afronding van de educatieve minor/module ben je beperkt tweedegraads bevoegd.
**** De uitzondering hierop is het zij-instroomtraject voor vier van de tien beroepsgerichte profielen in het (v)mbo. Hiervoor moet je minimaal beschikken over een specialistenopleiding (mbo4).

Voortgezet speciaal onderwijs

In de meeste gevallen gelden voor het voortgezet speciaal onderwijs (vso) dezelfde bevoegdheidseisen als voor het regulier voortgezet onderwijs. Sommige middelbare scholen voor speciaal onderwijs geven er wel de voorkeur aan dat je ook een aparte opleiding voor het speciaal onderwijs hebt afgerond, bijvoorbeeld de hbo-master Educational Needs. Als een school voor voortgezet speciaal onderwijs zelf geen eindexamens afneemt, is het ook mogelijk om in het vso met een bevoegdheid voor het primair onderwijs in het vso les te geven. Dat geldt ook voor het praktijkonderwijs.

Samenvatting

Als je les wilt geven op een middelbare school dan heb een (beperkte) tweedegraads, eerstegraads of ongegradeerde bevoegdheid nodig. Als je in de bovenbouw van havo/vwo wilt lesgeven, dan moet je een eerstegraads bevoegdheid hebben. De reguliere route om een tweedegraads bevoegdheid te halen is een vierjarige lerarenopleiding aan een hogeschool, maar er zijn ook andere manieren om je deze lesbevoegdheid te halen, zowel op de hogeschool als op de universiteit.

Dit artikel is geschreven door

Over het Onderwijsloket