Hoe kan ik zonder bevoegdheid voor de klas staan?

Hoe kan ik zonder bevoegdheid voor de klas staan?

Wil je overstappen naar een baan als leraar? Om les te mogen geven heb je bijna altijd een bevoegdheid nodig. Dat is ook niet voor niets: tijdens een lerarenopleiding leer je hoe je het beste jouw vakkennis kunt delen met je leerlingen/studenten. Toch zijn er enkele situaties waarin je wel zonder bevoegdheid of getuigschrift voor de klas kunt staan. Hieronder lees je meer over deze uitzonderingssituaties waarin je leraar kan worden zonder bevoegdheid. 

Je bent een zij-instromer in het beroep

Gedurende het werk-leertraject ‘zij-instroom in het beroep’ heb je al een aanstelling op een school, terwijl je je bevoegdheid nog niet hebt gehaald.

Je bent docent in het mbo

Voor het mbo zit het bevoegdhedenstelsel anders in elkaar. Om in het mbo les te kunnen geven als docent hoef je geen bevoegdheid te hebben: ‘bevoegd’ is geen wettelijke term binnen het mbo. Met een eerste- of tweedegraads bevoegdheid ben je weliswaar benoembaar als docent in het mbo, maar je kunt in het mbo ook benoemd worden als docent met een geschiktheidsverklaring in combinatie met een pedagogisch-didactisch getuigschrift (PDG). Dat getuigschrift kun je halen via een PDG-traject: een zij-instroomtraject waarbij je tegelijkertijd werkt en leert.

Je bent leraar in opleiding

Meestal loop je als leraar/docent in opleiding (LIO/DIO) stage gedurende je opleiding, maar in sommige gevallen ben je tijdens je opleiding al in dienst van een school. Je bent op dat moment een leraar zonder bevoegdheid. Wettelijk gezien mag je tijdens je opleiding maximaal twee jaar onbevoegd voor de klas staan. Studenten van hbo-lerarenopleidingen moeten wel voldoende studiepunten hebben behaald voordat ze zelfstandig les mogen geven.

Je bent gastdocent

Je bent gastdocent en geeft gemiddeld maximaal zes klokuren per week les. Als gastdocent kun je leraar worden zonder bevoegdheid in het voortgezet onderwijs, in het mbo en in het hoger onderwijs (hbo en wo). Een gastdocent valt altijd onder de verantwoordelijkheid van een bevoegde leraar. Dat betekent niet per se dat er een bevoegde docent in het lokaal aanwezig moet zijn. De school maakt hierover afspraken met de gastdocent en het onderwijsteam.

Je kunt in enkele gevallen ook een tijdelijke ontheffing van de bevoegdheid krijgen.

In het voortgezet onderwijs kun je een tijdelijke ontheffing van je bevoegdheid krijgen. Bijvoorbeeld omdat er geen lerarenopleiding is voor het vak dat jij verzorgt of omdat je ‘buitengewoon bekwaam’ bent. Dit blijkt bijvoorbeeld uit een uitzonderlijke prestatie op het betreffende vakgebied. De school moet hiervoor schriftelijk toestemming vragen aan de minister.

Er is sprake van een bijzonder geval

Er is sprake van een blijvende, uitzonderlijke situatie waardoor je de bevoegdheid niet kunt halen. Ook dit geldt alleen als je les wilt geven in het voortgezet onderwijs. Wil je meer weten over deze uitzonderingen? Kijk dan op deze webpagina van DUO.

Samenvatting

In het onderwijs heb je in principe een bevoegdheid nodig om voor de klas te staan. Dat is ook niet voor niets: tijdens een lerarenopleiding leer je hoe je het beste jouw vakkennis kunt delen met je leerlingen/studenten. Er zijn zes uitzonderingen op deze regel. Dit betekent dat je in sommige gevallen leraar kan worden zonder bevoegdheid. Allereerst zijn ‘zij-instromers in het beroep’ een uitzondering, die vanwege hun leer-werktraject al vanaf dag 1 in dienst zijn bij een school, terwijl ze nog niet bevoegd zijn. De tweede uitzondering gaat voor veel mbo-docenten op: ‘bevoegd' is geen wettelijke term in het mbo en dus kun je zonder bevoegdheid toch benoembaar zijn. De derde uitzondering heeft betrekking op leraren in opleiding die hun baan inzetten als stage. Ook voor het verzorgen van gastlessen is een uitzondering gemaakt, mits je gemiddeld niet meer dan zes uur gastlessen per week verzorgt. Tot slot kan er in het voortgezet onderwijs sprake zijn van tijdelijke ontheffing of van bijzondere gevallen, waardoor het halen van een bevoegdheid niet nodig of niet mogelijk is.

Dit artikel is geschreven door

Over het Onderwijsloket