[{"data":1,"prerenderedAt":406},["ShallowReactive",2],{"articles:hoe-zit-het-gespecialiseerd-onderwijs-in-elkaar}":3,"articles:surround:hoe-zit-het-gespecialiseerd-onderwijs-in-elkaar}":390},{"title":4,"id":5,"slug":6,"path":7,"description":8,"summary":9,"body":10,"date_created":312,"date_updated":313,"seo":314,"english":317,"editor_nodes":318,"authors":339,"documents":349,"sources":350,"topics":373,"sectors":378,"roles":387,"tracks":388,"qualifications":389},"Hoe zit het gespecialiseerd onderwijs in elkaar?","103c27b6-d48b-4b70-926a-12beeb9596da","hoe-zit-het-gespecialiseerd-onderwijs-in-elkaar","/kennisbank/artikelen/hoe-zit-het-gespecialiseerd-onderwijs-in-elkaar","Het gespecialiseerd onderwijs bestaat uit drie takken: het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs. Je hebt in principe een bevoegdheid voor het primair onderwijs nodig om binnen het gespecialiseerd onderwijs te mogen lesgeven.","Overweeg je om leraar te worden in het gespecialiseerd onderwijs en wil je meer weten over hoe deze onderwijstak in elkaar zit? Of wil je erachter komen met welke bevoegdheden je les kunt geven in het gespecialiseerd onderwijs? In dit artikel lees je er van alles over.",{"type":11,"content":12},"doc",[13,28,33,42,46,62,70,74,78,88,96,104,112,125,145,153,157,169,173,181,189,197,215,223,285,301],{"type":14,"attrs":15,"content":19},"heading",{"id":16,"plainText":17,"level":18},"wat-valt-er-onder-gespecialiseerd-onderwijs","Wat valt er onder gespecialiseerd onderwijs? ",2,[20,26],{"type":21,"marks":22,"text":25},"text",[23],{"type":24},"bold","Wat valt er onder gespecialiseerd onderwijs?",{"type":21,"text":27}," ",{"type":29,"content":30},"paragraph",[31],{"type":21,"text":32},"Gespecialiseerd onderwijs is de huidige verzamelnaam voor wat vroeger speciaal onderwijs werd genoemd. De term speciaal onderwijs wordt nu minder gebruikt, omdat sinds de invoering van Passend Onderwijs het idee is dat ieder kind onderwijs krijgt dat bij diens behoeften past - dat kan in het regulier onderwijs mét extra ondersteuning zijn, of in het gespecialiseerd onderwijs als dat nodig is. Hieronder bespreken we de verschillende takken binnen het gespecialiseerd onderwijs: het speciaal basisonderwijs (sbo), het speciaal onderwijs (so) en het voortgezet speciaal onderwijs (vso).  ",{"type":14,"attrs":34,"content":38},{"id":35,"plainText":36,"level":37},"speciaal-basisonderwijs-sbo","Speciaal basisonderwijs (sbo) ",3,[39],{"type":21,"marks":40,"text":36},[41],{"type":24},{"type":29,"content":43},[44],{"type":21,"text":45},"Kinderen met (leer)behoeften waarin een reguliere basisschool niet kan voorzien, gaan vaak naar het speciaal basisonderwijs. Het gaat dan om kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. In het speciaal basisonderwijs wordt vaak gewerkt met kleinere klassen, een prikkelarme omgeving en intensievere begeleiding door leraren en assistenten. ",{"type":29,"content":47},[48,50,60],{"type":21,"text":49},"Scholen voor speciaal basisonderwijs volgen dezelfde ",{"type":21,"marks":51,"text":59},[52],{"type":53,"attrs":54},"link",{"href":55,"target":56,"rel":57,"class":58},"https://wetten.overheid.nl/BWBR0018844/2012-12-01","_blank","noreferrer noopener","Hyperlink SCXW7370827 BCX0","kerndoelen",{"type":21,"text":61}," als het reguliere basisonderwijs. Het uitgangspunt is om zoveel mogelijk kinderen uit het speciaal basisonderwijs door te laten stromen naar het reguliere voortgezet onderwijs.  ",{"type":14,"attrs":63,"content":66},{"id":64,"plainText":65,"level":37},"speciaal-onderwijs-so","Speciaal onderwijs (so) ",[67],{"type":21,"marks":68,"text":65},[69],{"type":24},{"type":29,"content":71},[72],{"type":21,"text":73},"Het speciaal onderwijs is niet hetzelfde als het speciaal basisonderwijs: het speciaal onderwijs is ingericht voor kinderen met extra (leer)behoeften en kinderen die specialistische ondersteuning nodig hebben. Het gaat dan om leerlingen met een visuele, auditieve, lichamelijke of verstandelijke beperking, langdurig zieke kinderen en leerlingen met psychische en gedragsproblemen. ",{"type":29,"content":75},[76],{"type":21,"text":77},"Het speciaal onderwijs is ingericht in vier clusters: ",{"type":79,"content":80},"bulletList",[81],{"type":82,"content":83},"listItem",[84],{"type":29,"content":85},[86],{"type":21,"text":87},"Cluster 1: blinde, slechtziende leerlingen; ",{"type":79,"content":89},[90],{"type":82,"content":91},[92],{"type":29,"content":93},[94],{"type":21,"text":95},"Cluster 2: dove, slechthorende leerlingen of met een taal-spraakontwikkelingsstoornis; ",{"type":79,"content":97},[98],{"type":82,"content":99},[100],{"type":29,"content":101},[102],{"type":21,"text":103},"Cluster 3: lichamelijk gehandicapte en/of verstandelijk beperkte en langdurig zieke leerlingen (somatisch); ",{"type":79,"content":105},[106],{"type":82,"content":107},[108],{"type":29,"content":109},[110],{"type":21,"text":111},"Cluster 4: kinderen met psychische stoornissen en gedragsproblemen. ",{"type":29,"content":113},[114,116,124],{"type":21,"text":115},"Bron: ",{"type":21,"marks":117,"text":123},[118],{"type":53,"attrs":119},{"href":120,"target":56,"rel":121,"class":122},"http://Rijksoverheid.nl","noopener noreferrer nofollow",null,"Rijksoverheid.nl",{"type":21,"text":27},{"type":29,"content":126},[127,129,135,137,143],{"type":21,"text":128},"Voor leerlingen in het speciaal onderwijs, gelden de ",{"type":21,"marks":130,"text":134},[131],{"type":53,"attrs":132},{"href":133,"target":56,"rel":57,"class":58},"https://slo.nl/publish/pages/4992/kerndoelen-speciaal-onderwijs.pdf","kerndoelen voor speciaal onderwijs",{"type":21,"text":136},". Zeer moeilijk lerende leerlingen (zml) en meervoudig gehandicapte leerlingen (mg) in het speciaal onderwijs volgen ",{"type":21,"marks":138,"text":142},[139],{"type":53,"attrs":140},{"href":141,"target":56,"rel":57,"class":58},"https://slo.nl/publish/pages/8708/kerndoelen-speciaal-onderwijs-zml-mg.pdf","de kerndoelen voor zml en mg",{"type":21,"text":144},".        ",{"type":14,"attrs":146,"content":149},{"id":147,"plainText":148,"level":37},"voortgezet-speciaal-onderwijs-vso","Voortgezet speciaal onderwijs (vso) ",[150],{"type":21,"marks":151,"text":148},[152],{"type":24},{"type":29,"content":154},[155],{"type":21,"text":156},"Het voortgezet speciaal onderwijs (vso) is er voor leerlingen die specialistische ondersteuning nodig hebben die het regulier voortgezet onderwijs niet kan bieden. Op vso-scholen zitten leerlingen die meestal vanuit het speciaal onderwijs zijn doorgestroomd.  ",{"type":29,"content":158},[159,161,167],{"type":21,"text":160},"Leerlingen kunnen op het vso blijven tot en met het schooljaar waarin ze 20 jaar worden. Die periode kan iets langer zijn als daarmee de kans op een diploma of passende plek op de banenmarkt groter wordt. Daarvoor moet de Inspectie van het Onderwijs ",{"type":21,"marks":162,"text":166},[163],{"type":53,"attrs":164},{"href":165,"target":56,"rel":57,"class":58},"https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwijssectoren/speciaal-onderwijs/inhoud/wet-en-regelgeving/een-ontheffing-aanvragen","toestemming",{"type":21,"text":168}," geven. So- en vso-scholen stellen per leerling een ontwikkelingsperspectief vast, waarin staat wat de verwachte uitstroombestemming van de leerling is. Dat ontwikkelperspectief wordt jaarlijks met de ouders van iedere leerling besproken en zo nodig bijgesteld. ",{"type":29,"content":170},[171],{"type":21,"text":172},"De diversiteit van ondersteuningsbehoeften binnen het vso is groot, en daarmee ook de mogelijkheden aan vervolgroutes en het maatwerk dat daarvoor nodig is. Er zullen leerlingen uitstromen naar vervolgonderwijs (vmbo, havo en vwo), er zijn leerlingen die voorbereid zullen worden op de arbeidsmarkt en leerlingen die voorbereid zullen worden op (arbeidsmatige) dagbesteding. Om recht te doen aan deze diversiteit wordt onderscheid gemaakt tussen drie uitstroomprofielen: ",{"type":79,"content":174},[175],{"type":82,"content":176},[177],{"type":29,"content":178},[179],{"type":21,"text":180},"vervolgonderwijs (vmbo, havo, vwo); ",{"type":79,"content":182},[183],{"type":82,"content":184},[185],{"type":29,"content":186},[187],{"type":21,"text":188},"arbeidsmarktgericht; ",{"type":79,"content":190},[191],{"type":82,"content":192},[193],{"type":29,"content":194},[195],{"type":21,"text":196},"dagbesteding. ",{"type":29,"content":198},[199,201,207,209,213],{"type":21,"text":200},"Voor elk vso-uitstroomprofiel gelden kerndoelen. Voor leerlingen die uitstromen naar vervolgonderwijs (vmbo, havo of vwo) gelden de reguliere ",{"type":21,"marks":202,"text":206},[203],{"type":53,"attrs":204},{"href":205,"target":56,"rel":57,"class":58},"https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/toekomst-onderwijs/toekomstgericht-curriculum","onderwijsdoelen van het voortgezet onderwijs",{"type":21,"text":208},". Voor leerlingen die uitstromen naar uitstroomprofielen ‘arbeidsgericht’ en ‘dagbesteding’ gelden de ",{"type":21,"marks":210,"text":134},[211],{"type":53,"attrs":212},{"href":133,"target":56,"rel":57,"class":58},{"type":21,"text":214},". Deze kerndoelen gelden ook voor het speciaal onderwijs (so), zeer moeilijk lerende leerlingen (zml) en meervoudig gehandicapte leerlingen (mg) in het speciaal onderwijs.  ",{"type":14,"attrs":216,"content":219},{"id":217,"plainText":218,"level":18},"hoe-word-ik-leraar-in-het-gespecialiseerd-onderwijs","Hoe word ik leraar in het gespecialiseerd onderwijs?",[220],{"type":21,"marks":221,"text":218},[222],{"type":24},{"type":29,"content":224},[225,227,247,249,265,267,283],{"type":21,"text":226},"Het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs vallen onder het ",{"type":228,"attrs":229},"relation-inline-block",{"id":230,"junction":231,"collection":232,"data":233},"3500dec9-7889-40ee-a588-243feaa171c7","articles_editor_nodes","mentions",{"id":234,"title":235,"item":236},"0d1fdccf-0129-42ce-9650-e7fbf4b3c1ac","primair onderwijs",[237],{"id":238,"collection":239,"item":240},19,"articles",{"id":241,"title":242,"path":243,"slug":244,"description":245,"date_created":246},"10d9f69c-5462-4505-82d1-9ca9dd78d12b","Wat is het verschil tussen primair onderwijs en basisonderwijs?","/kennisbank/artikelen/wat-is-het-verschil-tussen-primair-onderwijs-en-basisonderwijs","wat-is-het-verschil-tussen-primair-onderwijs-en-basisonderwijs","Het basisonderwijs valt, naast het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, onder de overkoepelende term primair onderwijs. Met een bevoegdheid voor het primair onderwijs kun je in al deze onderwijstakken lesgeven.","2020-04-18T12:55:00.000Z",{"type":21,"text":248}," en dus heb je een ",{"type":228,"attrs":250},{"id":251,"junction":231,"collection":232,"data":252},"8e13b8b9-0967-49dd-bbde-0f3b8a55e168",{"id":253,"title":254,"item":255},"83a98d75-13c6-4d91-a975-2ee7325470d0","bevoegdheid voor het primair onderwijs",[256],{"id":257,"collection":239,"item":258},327,{"id":259,"title":260,"path":261,"slug":262,"description":263,"date_created":264},"dc5de905-eb73-46b8-b592-44d884b79151","Welke bevoegdheden zijn er?","/kennisbank/artikelen/welke-bevoegdheden-zijn-er","welke-bevoegdheden-zijn-er","In Nederland bestaan er verschillende bevoegdheden: een bevoegdheid voor het primair onderwijs en eerstegraads en tweedegraads bevoegdheid voor het voortgezet onderwijs. Daarnaast bestaat er een ongegradeerde bevoegdheid en een geschiktheidsverklaring.","2020-04-18T11:01:00.000Z",{"type":21,"text":266}," nodig. Deze bevoegdheid kun je behalen aan een (universitaire) pabo via verschillende ",{"type":228,"attrs":268},{"id":269,"junction":231,"collection":232,"data":270},"dee68abd-3894-48f4-bf2d-c4a80621e632",{"id":271,"title":272,"item":273},"72c2aa9f-7d99-4754-a9ea-f563dad3f4d1","routes",[274],{"id":275,"collection":239,"item":276},328,{"id":277,"title":278,"path":279,"slug":280,"description":281,"date_created":282},"bda0dbbd-0fb5-41ac-8a64-5df010e33a7b","Hoe word ik leerkracht op een basisschool?","/kennisbank/artikelen/hoe-word-ik-leerkracht-op-een-basisschool","hoe-word-ik-leerkracht-op-een-basisschool","Als je les wilt geven in het basisonderwijs, in het speciaal onderwijs of in het praktijkonderwijs, dan heb je een bevoegdheid voor het primair onderwijs nodig. Je kunt deze bevoegdheid halen via de (academische) pabo of het zij-instroomtraject.","2020-04-17T08:44:00.000Z",{"type":21,"text":284},". ",{"type":29,"content":286},[287,289,299],{"type":21,"text":288},"Je kunt met deze bevoegdheid dus lesgeven op een school voor voortgezet speciaal onderwijs, maar alleen wanneer de school zelf géén eindexamens afneemt. Als de school wel zelf examens afneemt, dan moet je een ",{"type":228,"attrs":290},{"id":291,"junction":231,"collection":232,"data":292},"e15a8c62-6ab0-4230-aadb-446eb122e159",{"id":293,"title":294,"item":295},"8a82b62c-f25f-4a92-806c-f0e5ad441da2","eerste- of tweedegraads bevoegdheid",[296],{"id":297,"collection":239,"item":298},329,{"id":259,"title":260,"path":261,"slug":262,"description":263,"date_created":264},{"type":21,"text":300}," hebben om les te mogen geven aan deze examenklassen.  ",{"type":29,"content":302},[303,305,311],{"type":21,"text":304},"Daarnaast kun je je soms op verzoek van de school waar je gaat werken, extra specialiseren met behulp van een aparte opleiding voor het speciaal onderwijs, bijvoorbeeld met de ",{"type":21,"marks":306,"text":310},[307],{"type":53,"attrs":308},{"href":309,"target":56,"rel":57,"class":58},"https://www.studiekeuze123.nl/studies/44103-educational-needs-master-hbo-master","hbo-master Educational Needs",{"type":21,"text":284},"2020-04-18T13:02:00.000Z","2026-03-18T15:32:39.597Z",{"title":315,"meta_description":316}," Wat is het gespecialiseerd onderwijs? ","Wat is het gespecialiseerd onderwijs? Lees hier alles over het speciaal onderwijs, het speciaal basisonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs.",false,[319,324,329,334],{"collection":232,"id":230,"item":320},{"id":234,"title":235,"item":321},[322],{"id":238,"collection":239,"item":323},{"id":241,"title":242,"path":243,"slug":244,"description":245,"date_created":246},{"collection":232,"id":251,"item":325},{"id":253,"title":254,"item":326},[327],{"id":257,"collection":239,"item":328},{"id":259,"title":260,"path":261,"slug":262,"description":263,"date_created":264},{"collection":232,"id":269,"item":330},{"id":271,"title":272,"item":331},[332],{"id":275,"collection":239,"item":333},{"id":277,"title":278,"path":279,"slug":280,"description":281,"date_created":282},{"collection":232,"id":291,"item":335},{"id":293,"title":294,"item":336},[337],{"id":297,"collection":239,"item":338},{"id":259,"title":260,"path":261,"slug":262,"description":263,"date_created":264},[340],{"name":341,"description":342,"avatar":343},"Yannick Middelkoop","Adviseur",{"src":344,"icon":345,"fit":346,"modifiers":347},"/onderwijsloket-directus/production/2a4bb6bf-389b-4a4d-9dad-4839caa1d96d","heroicons:user-20-solid","fill",{"gravity":348},"face",[],[351,355,358,361,364,367,370],{"id":352,"title":353,"description":122,"url":354},"7b5fa778-eea9-4784-9d53-4376dafe03aa","Rijksoverheid: (Voortgezet) speciaal onderwijs","https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/passend-onderwijs/speciaal-onderwijs",{"id":356,"title":357,"description":122,"url":55},"9895eef8-8041-4179-a780-5d629b3d4e23","Overheid.nl: Besluit vernieuwde kerndoelen WPO",{"id":359,"title":360,"description":122,"url":309},"99fbb359-64ee-4e6c-beed-9617987d7532","Studiekeuze123: Educational Needs (Master)",{"id":362,"title":363,"description":122,"url":205},"b56981c9-71ce-4ab1-8f0b-12b253b16474","Rijksoverheid: Vernieuwen curriculum primair onderwijs en voortgezet onderwijs",{"id":365,"title":366,"description":122,"url":133},"5566e4cb-1637-4b33-a9a5-ddff650a8f72","SLO: Kerndoelen speciaal onderwijs",{"id":368,"title":369,"description":122,"url":141},"9b80b590-13c0-4a8d-981a-c394f3ae9faa","SLO: Kerndoelen voor zml en mg ",{"id":371,"title":372,"description":122,"url":165},"514d4ca5-140e-4965-9d66-342e25022f60","Onderwijsinspectie: Een ontheffing aanvragen",[374],{"id":375,"name":376,"path":377},"458a9ece-7ddf-49ef-b19e-2ae15db5354b","Onderwijssysteem","/kennisbank/onderwerpen/onderwijssysteem",[379,383],{"id":380,"title":381,"slug":382},"a733c690-5095-41ca-8830-117475864c78","Speciaal onderwijs","werken-in-het-speciaal-onderwijs",{"id":384,"title":385,"slug":386},"dfe8f941-87d8-4eed-815f-67b084b82859","Primair onderwijs","werken-in-het-primair-onderwijs",[],[],[],[391,396,401],{"title":392,"id":393,"path":394,"description":395},"Hoe kan ik aanvullende studiepunten halen voor mijn toelating tot een universitaire lerarenopleiding?","2895d9f8-23f3-44fa-b54a-60c9dc7e4cb7","/kennisbank/artikelen/hoe-kan-ik-aanvullende-studiepunten-halen-voor-mijn-toelating-tot-een-universitaire-lerarenopleiding","Wil je een lerarenopleiding volgen aan de universiteit maar heb je niet genoeg studiepunten? In dit artikel lees je hoe je extra studiepunten kunt halen en vakdeficiënties kunt wegwerken.",{"title":397,"id":398,"path":399,"description":400},"Hoe word ik instructeur in het mbo?","eed2fb32-3c90-41f7-8a16-adab6088f06f","/kennisbank/artikelen/hoe-word-ik-instructeur-in-het-mbo","Om instructeur te worden kun je de mbo4-opleiding ‘instructeur mbo’ volgen of een educatieve associate degree tot onderwijsondersteuner.",{"title":402,"id":403,"path":404,"description":405},"Hoe oriënteer ik me op een overstap naar het onderwijs?","acc9d7c5-f156-4637-a050-63db54cacdd7","/kennisbank/artikelen/hoe-orienteer-ik-me-op-een-overstap-naar-het-onderwijs","Er zijn verschillende manieren waarop je je kan oriënteren op een overstap naar het onderwijs. Denk hierbij aan meelopen op een school, oriëntatieactiviteiten bij een regionaal loket, het bijwonen van open dagen op hogescholen en/of universiteiten, en heel veel meer!",1775703690653]