[{"data":1,"prerenderedAt":871},["ShallowReactive",2],{"articles:hoe-kan-ik-als-leraar-overstappen-van-het-basisonderwijs-naar-het-voortgezet-onderwijs}":3,"articles:surround:hoe-kan-ik-als-leraar-overstappen-van-het-basisonderwijs-naar-het-voortgezet-onderwijs}":855},{"title":4,"id":5,"slug":6,"path":7,"description":8,"summary":9,"body":10,"date_created":613,"date_updated":614,"seo":615,"english":149,"editor_nodes":618,"authors":777,"documents":787,"sources":788,"topics":818,"sectors":831,"roles":840,"tracks":845,"qualifications":846},"Hoe kan ik als leraar overstappen van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs?","32457023-d7e2-451f-8136-266ddffde915","hoe-kan-ik-als-leraar-overstappen-van-het-basisonderwijs-naar-het-voortgezet-onderwijs","/kennisbank/artikelen/hoe-kan-ik-als-leraar-overstappen-van-het-basisonderwijs-naar-het-voortgezet-onderwijs","Als je een pabodiploma hebt en les wilt geven in het voortgezet onderwijs, dan heb je een certificaat ‘Groepsleerkracht onderbouw vmbo basis/kader’, een tweedegraads, of een eerstegraads bevoegdheid nodig. Voor de tweedegraads lerarenopleiding ben je met een pabodiploma meestal direct toelaatbaar, maar dat geldt niet voor alle routes.","Heb jij al een bevoegdheid voor het primair onderwijs, maar wil je graag leraar worden op een middelbare school? In dit artikel lees je wat er al mogelijk is in het voortgezet onderwijs met je huidige bevoegdheid en welke routes er zijn als je een andere bevoegdheid of een ander getuigschrift wilt halen.",{"type":11,"content":12},"doc",[13,22,27,141,170,176,216,226,249,253,315,323,363,398,432,448,454,458,462,482,488,528,579],{"type":14,"attrs":15,"content":19},"heading",{"id":16,"plainText":17,"level":18},"wat-is-er-al-mogelijk-met-mijn-huidige-bevoegdheid","Wat is er al mogelijk met mijn huidige bevoegdheid?",2,[20],{"type":21,"text":17},"text",{"type":23,"content":24},"paragraph",[25],{"type":21,"text":26},"Met je bevoegdheid voor het primair onderwijs kun je meer dan alleen lesgeven op een reguliere basisschool. In sommige takken van het voortgezet onderwijs mag je bijvoorbeeld ook al aan het werk. Dit is er al mogelijk:",{"type":28,"content":29},"bulletList",[30,89,124],{"type":31,"content":32},"listItem",[33],{"type":23,"content":34},[35,37,57,59,75,77,87],{"type":21,"text":36},"        Je kunt niet alleen lesgeven in het reguliere basisonderwijs en het ",{"type":38,"attrs":39},"relation-inline-block",{"id":40,"junction":41,"collection":42,"data":43},"054c8243-fb5a-49ef-a9f1-040da6c5fcd2","articles_editor_nodes","mentions",{"id":44,"title":45,"item":46},"a09b6e90-c54e-4f83-9952-18dba0122ff8","speciaal (basis)onderwijs",[47],{"id":48,"collection":49,"item":50},164,"articles",{"id":51,"title":52,"path":53,"slug":54,"description":55,"date_created":56},"103c27b6-d48b-4b70-926a-12beeb9596da","Hoe zit het gespecialiseerd onderwijs in elkaar?","/kennisbank/artikelen/hoe-zit-het-gespecialiseerd-onderwijs-in-elkaar","hoe-zit-het-gespecialiseerd-onderwijs-in-elkaar","Het gespecialiseerd onderwijs bestaat uit drie takken: het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs. Je hebt in principe een bevoegdheid voor het primair onderwijs nodig om binnen het gespecialiseerd onderwijs te mogen lesgeven.","2020-04-18T13:02:00.000Z",{"type":21,"text":58}," maar ook in het praktijkonderwijs (",{"type":38,"attrs":60},{"id":61,"junction":41,"collection":42,"data":62},"4557073b-25a6-4262-8ed9-8ca1236a9865",{"id":63,"title":64,"item":65},"a5341dbc-1476-40eb-9c0f-1bb974ab4ecd","pro",[66],{"id":67,"collection":49,"item":68},165,{"id":69,"title":70,"path":71,"slug":72,"description":73,"date_created":74},"9ec9b108-9c33-4a47-a39e-ff2bb027364c","Hoe word ik leraar in het praktijkonderwijs?","/kennisbank/artikelen/hoe-word-ik-leraar-in-het-praktijkonderwijs","hoe-word-ik-leraar-in-het-praktijkonderwijs","Je mag lesgeven in het praktijkonderwijs met een tweedegraads bevoegdheid, een eerstegraads bevoegdheid en een bevoegdheid voor het primair onderwijs. Je bevoegdheid moet wel voor het juiste vak zijn. ","2023-10-11T12:00:00.000Z",{"type":21,"text":76},") en het voortgezet speciaal onderwijs (",{"type":38,"attrs":78},{"id":79,"junction":41,"collection":42,"data":80},"69b6218a-c325-48b8-b769-0fbc8883de91",{"id":81,"title":82,"item":83},"fa66bef1-1cac-44c0-8bea-62fcbb1b3c34","vso",[84],{"id":85,"collection":49,"item":86},167,{"id":51,"title":52,"path":53,"slug":54,"description":55,"date_created":56},{"type":21,"text":88},"), mits die school voor voortgezet speciaal onderwijs zelf geen eindexamens afneemt.",{"type":31,"content":90},[91],{"type":23,"content":92},[93,95,104,106,122],{"type":21,"text":94},"        Met een pabodiploma dat vóór 2006 is behaald, kun je lesgeven in het praktijkonderwijs (",{"type":38,"attrs":96},{"id":97,"junction":41,"collection":42,"data":98},"852b4177-3b66-48bc-9314-59ea92da56ed",{"id":99,"title":64,"item":100},"1a8d0678-b733-4bdb-881f-5357436ccbd9",[101],{"id":102,"collection":49,"item":103},168,{"id":69,"title":70,"path":71,"slug":72,"description":73,"date_created":74},{"type":21,"text":105},") en het leerwegondersteunend onderwijs (",{"type":38,"attrs":107},{"id":108,"junction":41,"collection":42,"data":109},"9e5a2bc2-7ed7-4f55-a233-e0ad73bc1c36",{"id":110,"title":111,"item":112},"8ba1d75c-fa8c-418d-8255-a3221d2ec938","lwoo",[113],{"id":114,"collection":49,"item":115},169,{"id":116,"title":117,"path":118,"slug":119,"description":120,"date_created":121},"45dce98a-6aba-4c03-a589-3e736b57c84e","Hoe zit het Nederlandse onderwijssysteem in elkaar?","/kennisbank/artikelen/hoe-zit-het-nederlandse-onderwijssysteem-in-elkaar","hoe-zit-het-nederlandse-onderwijssysteem-in-elkaar","Het Nederlandse onderwijssysteem bestaat uit meerdere sectoren en niveaus, te beginnen met regulier basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs. Na het basisonderwijs zijn er zeven vormen van voortgezet onderwijs, gevolgd door drie vormen van vervolgonderwijs. De hoogste graad in het onderwijssysteem is een PhD.","2025-08-26T12:14:26.439Z",{"type":21,"text":123},"). ",{"type":31,"content":125},[126],{"type":23,"content":127},[128,130,139],{"type":21,"text":129},"        Met een diploma van de voorloper van de pabo, de Pedagogische Academie (tot 1986), mag je Nederlands geven in het vmbo en het praktijkonderwijs (",{"type":38,"attrs":131},{"id":132,"junction":41,"collection":42,"data":133},"aec59208-bb44-48a6-9e24-b30880f0e829",{"id":134,"title":64,"item":135},"f6de64f3-d761-4bf7-b0c0-e78136cadbb4",[136],{"id":137,"collection":49,"item":138},170,{"id":69,"title":70,"path":71,"slug":72,"description":73,"date_created":74},{"type":21,"text":140},"). Op je getuigschrift moet dan wel de bevoegdheid 'Nederlands derdegraads' vermeld staan.",{"type":142,"attrs":143},"relation-block",{"id":144,"junction":41,"collection":145,"data":146},"21ab40c6-18c2-4d0a-be64-eb83363d84c9","callouts",{"id":147,"title":148,"icon":148,"dismissable":149,"color":150,"actions":148,"variant":151,"description":152,"editor_nodes":169},"ace73d50-74e0-4485-ab9f-384b8e7efaad",null,false,"primary","subtle",{"type":11,"content":153},[154],{"type":23,"content":155},[156,158,167],{"type":21,"text":157},"Bekijk ",{"type":21,"marks":159,"text":166},[160],{"type":161,"attrs":162},"link",{"href":163,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/werken-in-het-onderwijs/vraag-en-antwoord/mag-ik-met-een-pabodiploma-lesgeven-in-het-voortgezet-onderwijs","_blank","noopener noreferrer nofollow","hier",{"type":21,"text":168}," een beknopt overzicht van de vakken en de delen van het voortgezet onderwijs waarin je bevoegd les mag geven met een pabodiploma.",[],{"type":14,"attrs":171,"content":174},{"id":172,"plainText":173,"level":18},"welke-bevoegdheid-of-welk-certificaat-heb-ik-nodig-als-ik-de-overstap-naar-het-voortgezet-onderwijs-wil-maken","Welke bevoegdheid of welk certificaat heb ik nodig als ik de overstap naar het voortgezet onderwijs wil maken?",[175],{"type":21,"text":173},{"type":23,"content":177},[178,180,196,198,214],{"type":21,"text":179},"Met jouw pabodiploma kun je dus al op bepaalde niveaus binnen het voortgezet onderwijs lesgeven. Wil je in andere lagen van het voortgezet onderwijs voor de klas staan of je specialiseren in een bepaald ",{"type":38,"attrs":181},{"id":182,"junction":41,"collection":42,"data":183},"31f4e8fd-fc70-4603-98e0-1c9851e05de9",{"id":184,"title":185,"item":186},"a0b809fd-5596-450e-8601-957771adb83d","schoolvak of beroepsprofiel",[187],{"id":188,"collection":49,"item":189},182,{"id":190,"title":191,"path":192,"slug":193,"description":194,"date_created":195},"58eac35d-1385-4430-8cd6-f277973071e3","In welke vakken kun je op een middelbare school lesgeven?","/kennisbank/artikelen/in-welke-vakken-kun-je-op-een-middelbare-school-lesgeven","in-welke-vakken-kun-je-op-een-middelbare-school-lesgeven","Op iedere middelbare school is het vakkenpakket net iets anders. Kijk hieronder in de tabel voor een overzicht van de meest gangbare vakken.","2020-04-18T09:44:00.000Z",{"type":21,"text":197},"? Dan heb je een certificaat, een tweedegraads of een eerstegraads ",{"type":38,"attrs":199},{"id":200,"junction":41,"collection":42,"data":201},"28c3f692-0598-43a2-808d-d658abcce6b0",{"id":202,"title":203,"item":204},"66e127db-6a63-4e57-afc2-6c950fb35f12","bevoegdheid",[205],{"id":206,"collection":49,"item":207},183,{"id":208,"title":209,"path":210,"slug":211,"description":212,"date_created":213},"dc5de905-eb73-46b8-b592-44d884b79151","Welke bevoegdheden zijn er?","/kennisbank/artikelen/welke-bevoegdheden-zijn-er","welke-bevoegdheden-zijn-er","In Nederland bestaan er verschillende bevoegdheden: een bevoegdheid voor het primair onderwijs en eerstegraads en tweedegraads bevoegdheid voor het voortgezet onderwijs. Daarnaast bestaat er een ongegradeerde bevoegdheid en een geschiktheidsverklaring.","2020-04-18T11:01:00.000Z",{"type":21,"text":215},"nodig.",{"type":14,"attrs":217,"content":221},{"id":218,"plainText":219,"level":220},"certificaat-groepsleerkracht-onderbouw-vmbo-basiskader","Certificaat ‘Groepsleerkracht onderbouw vmbo basis/kader’",3,[222],{"type":21,"marks":223,"text":219},[224],{"type":225},"italic",{"type":23,"content":227},[228,230,239,241,247],{"type":21,"text":229},"Als je al een ",{"type":38,"attrs":231},{"id":232,"junction":41,"collection":42,"data":233},"07d69f79-3960-409f-93df-4de329517bde",{"id":234,"title":203,"item":235},"60c029c6-f009-4e22-95be-6a12f86d1b79",[236],{"id":237,"collection":49,"item":238},184,{"id":208,"title":209,"path":210,"slug":211,"description":212,"date_created":213},{"type":21,"text":240},"voor het primair onderwijs hebt, dan kun je via een opscholingstraject aan een hogeschool bevoegd aan de slag als leraar in de onderbouw (de eerste twee leerjaren) van het vmbo basis/kader. Na dit traject ontvang je het certificaat ‘",{"type":21,"marks":242,"text":246},[243],{"type":161,"attrs":244},{"href":245,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/werken-in-het-onderwijs/vraag-en-antwoord/mag-ik-met-een-pabo-diploma-lesgeven-als-groepsleerkracht-in-de-onderbouw-vmbo-basis-kader","Groepsleerkracht onderbouw vmbo basis/kader",{"type":21,"text":248},"’. Hiermee kun je lesgeven in de vakken Nederlands en rekenen/wiskunde en de keuzevakken die je hebt gekozen. Tijdens het traject doe je specifieke pedagogische, vakinhoudelijke en didactische kennis en vaardigheden op, gericht op vmbo-leerlingen.",{"type":23,"content":250},[251],{"type":21,"text":252},"Het scholingstraject ‘Groepsleerkracht onderbouw vmbo basis/kader’ duurt een half jaar tot een jaar en is te volgen bij zes hogescholen:",{"type":28,"content":254},[255,265,275,285,295,305],{"type":31,"content":256},[257],{"type":23,"content":258},[259],{"type":21,"marks":260,"text":264},[261],{"type":161,"attrs":262},{"href":263,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://www.hu.nl/deeltijd-opleidingen/bevoegdheid-groepsleerkracht-voor-pabo-gediplomeerden","Hogeschool Utrecht",{"type":31,"content":266},[267],{"type":23,"content":268},[269],{"type":21,"marks":270,"text":274},[271],{"type":161,"attrs":272},{"href":273,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://www.driestar-hogeschool.nl/opleidingen/post-hbo-groepsleerkracht-onderbouw-vmbo-b-k","Hogeschool Driestar Educatief",{"type":31,"content":276},[277],{"type":23,"content":278},[279],{"type":21,"marks":280,"text":284},[281],{"type":161,"attrs":282},{"href":283,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://www.windesheim.nl/opleidingen/deeltijd/cursus/opscholingstraject-bevoegdheid-groepsleerkracht-vmbo-onderbouw-basis-kader","Hogeschool Windesheim",{"type":31,"content":286},[287],{"type":23,"content":288},[289],{"type":21,"marks":290,"text":294},[291],{"type":161,"attrs":292},{"href":293,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://www.fontys.nl/Professionals-en-werkgevers/Opleidingen-en-cursussen/Opscholingstraject-voor-bevoegdheid-groepsleerkracht-onderbouw-vmbo-basis-kader.htm","Fontys Hogeschool Tilburg",{"type":31,"content":296},[297],{"type":23,"content":298},[299],{"type":21,"marks":300,"text":304},[301],{"type":161,"attrs":302},{"href":303,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://www.hogeschoolrotterdam.nl/opleidingen/post-hbo-trainingen-en-cursussen/traject-bevoegdheid-groepsleerkracht-vmbo-basis--en-kaderberoepsgerichte-leerweg-onderbouw/training-of-cursus/#:~:text=Start%3A%2015%20september%202025,bevoegd%20voor%20de%20klas%20staat.","Hogeschool Rotterdam",{"type":31,"content":306},[307],{"type":23,"content":308},[309],{"type":21,"marks":310,"text":314},[311],{"type":161,"attrs":312},{"href":313,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://www.han.nl/opleidingen/hbo-programma/opscholingstraject-bevoegdheid-groepsleerkracht-vmbo-onderbouw/#han-message","Hogeschool van Arnhem en Nijmegen",{"type":14,"attrs":316,"content":319},{"id":317,"plainText":318,"level":220},"een-tweedegraads-of-eerstegraads-bevoegdheid","Een tweedegraads of eerstegraads bevoegdheid",[320],{"type":21,"marks":321,"text":318},[322],{"type":225},{"type":23,"content":324},[325,327,343,345,361],{"type":21,"text":326},"Met een ",{"type":38,"attrs":328},{"id":329,"junction":41,"collection":42,"data":330},"926bdbc7-2598-41e3-9658-3325c4331b4c",{"id":331,"title":332,"item":333},"7c50d8e8-ab59-48e1-aeb0-5fdced45575b","tweedegraads bevoegdheid",[334],{"id":335,"collection":49,"item":336},185,{"id":337,"title":338,"path":339,"slug":340,"description":341,"date_created":342},"bb32b378-d159-4006-bf59-17f4ffc30ccb","Hoe haal ik een tweedegraads bevoegdheid?","/kennisbank/artikelen/hoe-haal-ik-een-tweedegraads-bevoegdheid","hoe-haal-ik-een-tweedegraads-bevoegdheid","De reguliere route om een tweedegraads bevoegdheid te halen is een vierjarige lerarenopleiding aan een hogeschool. Er zijn ook andere manieren om deze lesbevoegdheid te halen, zoals het volgen van een kopopleiding of een zij-instroomtraject.","2020-04-18T13:48:00.000Z",{"type":21,"text":344}," kun je lesgeven in het vmbo en in de onderbouw van havo/vwo, maar ook in het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs, het vavo en het mbo. Wil je ook in de bovenbouw van havo/vwo lesgeven? Dan heb je een ",{"type":38,"attrs":346},{"id":347,"junction":41,"collection":42,"data":348},"b7a1e30d-45f4-47b4-9777-06d0f1334baf",{"id":349,"title":350,"item":351},"57d98536-3a3e-45da-ada9-f3939ac34527","eerstegraads bevoegdheid",[352],{"id":353,"collection":49,"item":354},186,{"id":355,"title":356,"path":357,"slug":358,"description":359,"date_created":360},"faaf075f-a5ef-45bf-b18d-640cb2850fa6","Hoe haal ik een eerstegraads bevoegdheid?","/kennisbank/artikelen/hoe-haal-ik-een-eerstegraads-bevoegdheid","hoe-haal-ik-een-eerstegraads-bevoegdheid","Een eerstegraads bevoegdheid kun je halen door een reguliere voltijd of deeltijd masteropleiding aan een universiteit of hogeschool te volgen, of via een zij-instroomtraject.","2025-08-26T11:40:49.942Z",{"type":21,"text":362}," nodig.",{"type":142,"attrs":364},{"id":365,"junction":41,"collection":145,"data":366},"08c635ee-a127-47d9-804f-dcfadf2d6ada",{"id":367,"title":148,"icon":148,"dismissable":149,"color":150,"actions":148,"variant":151,"description":368,"editor_nodes":392},"a0c49ceb-8e78-488e-b10b-6bde4d95a1ef",{"type":11,"content":369},[370],{"type":23,"content":371},[372,374,390],{"type":21,"text":373},"Lees ",{"type":38,"attrs":375},{"id":376,"junction":377,"collection":42,"data":378},"c1e1b1a0-96da-4c2d-9621-554287d11541","callouts_editor_nodes",{"id":379,"title":166,"item":380},"1b46ddaa-756a-4ef5-95d6-742d6c80111a",[381],{"id":382,"collection":49,"item":383},544,{"id":384,"title":385,"path":386,"slug":387,"description":388,"date_created":389},"8acf8ed6-c592-4612-a29f-20a9ee9f787e","Hoe word ik leraar in het voortgezet onderwijs?","/kennisbank/artikelen/hoe-word-ik-leraar-in-het-voortgezet-onderwijs","hoe-word-ik-leraar-in-het-voortgezet-onderwijs","Je kunt als leraar in het voortgezet onderwijs lesgeven als je een (beperkte) tweedegraads-, een eerstegraads- of een ongegradeerde lesbevoegdheid hebt gehaald. Je haalt deze bevoegdheden via een lerarenopleiding.","2020-04-17T11:15:00.000Z",{"type":21,"text":391}," alles over de routes naar een tweede- en eerstegraads bevoegdheid.",[393],{"id":376,"collection":42,"item":394},{"id":379,"title":166,"item":395},[396],{"id":382,"collection":49,"item":397},{"id":384,"title":385,"path":386,"slug":387,"description":388,"date_created":389},{"type":23,"content":399},[400,402,412,414,430],{"type":21,"text":401},"Je bent met een pabodiploma direct toelaatbaar tot de tweedegraads lerarenopleiding. Voor de andere ",{"type":38,"attrs":403},{"id":404,"junction":41,"collection":42,"data":405},"aa5e8622-4387-4eae-be96-00e32eeb8fc4",{"id":406,"title":407,"item":408},"137b3167-87b8-4847-89dd-67c645130a51","routes",[409],{"id":410,"collection":49,"item":411},187,{"id":384,"title":385,"path":386,"slug":387,"description":388,"date_created":389},{"type":21,"text":413},"(de kopopleiding, de educatieve minor of module en het ",{"type":38,"attrs":415},{"id":416,"junction":41,"collection":42,"data":417},"ebe62cfb-e781-4ce5-a8c4-5af8a7f19988",{"id":418,"title":419,"item":420},"f39d333e-5b0a-4e96-b2b0-07131ab43d48","zij-instroomtraject",[421],{"id":422,"collection":49,"item":423},188,{"id":424,"title":425,"path":426,"slug":427,"description":428,"date_created":429},"0dbab3e8-1d2b-489f-a539-1f4cdbec0f05","Hoe kan ik zij-instromen als leraar in het voortgezet onderwijs?","/kennisbank/artikelen/hoe-kan-ik-zij-instromen-als-leraar-in-het-voortgezet-onderwijs","hoe-kan-ik-zij-instromen-als-leraar-in-het-voortgezet-onderwijs","Je kunt het traject ‘zij-instroom in het beroep’ volgen om leraar in het voortgezet onderwijs te worden als je een bachelordiploma (soms ook masterdiploma) op zak hebt dat vakinhoudelijk verwant is aan het schoolvak waarvoor je wilt zij-instromen.","2020-05-01T12:41:00.000Z",{"type":21,"text":431},") hangt de toelaatbaarheid af van de opleidingen die je hebt afgerond en werkervaring die je hebt opgedaan. Lerarenopleidingen beslissen uiteindelijk of je toelaatbaar bent.",{"type":23,"content":433},[434,436,446],{"type":21,"text":435},"Voor een eerstegraads traject kom je met alleen een pabodiploma meestal niet direct in aanmerking. Zo heb je voor de educatieve hbo-master een tweedegraads bevoegdheid nodig en voor de universitaire lerarenopleidingen is meestal een verwante wo-bachelor en/of wo-master vereist. Dat geldt niet voor de lerarenopleidingen voor kunstvakken en lichamelijke opvoeding; de zogenoemde ",{"type":38,"attrs":437},{"id":438,"junction":41,"collection":42,"data":439},"f17260f3-82cd-45e5-807f-d290160ec215",{"id":440,"title":441,"item":442},"e0155c51-8147-460d-a5dd-76ce4425e3af","ongegradeerde",[443],{"id":444,"collection":49,"item":445},189,{"id":355,"title":356,"path":357,"slug":358,"description":359,"date_created":360},{"type":21,"text":447},"opleidingen. Voor deze opleidingen ben je direct toelaatbaar met een pabodiploma, mits je voldoet aan de overige toelatingseisen van de onderwijsinstelling.",{"type":14,"attrs":449,"content":452},{"id":450,"plainText":451,"level":18},"heb-ik-recht-op-vrijstellingen","Heb ik recht op vrijstellingen?",[453],{"type":21,"text":451},{"type":23,"content":455},[456],{"type":21,"text":457},"Met jouw bevoegdheid voor het primair onderwijs kom je vaak in aanmerking voor vrijstellingen bij een lerarenopleiding, maar de omvang van je vrijstellingen kan verschillen per lerarenopleiding. Ook kan het aantal onderdelen van de opleiding waarvoor je vrijstellingen krijgt afhankelijk zijn van het schoolvak waarvoor je een tweede- of eerstegraads bevoegdheid wilt halen, omdat niet alle vakken evenveel aan bod komen tijdens je opleiding aan de pabo.",{"type":23,"content":459},[460],{"type":21,"text":461},"De examencommissie van de lerarenopleiding beslist of je in aanmerking komt voor vrijstellingen en welke dit zijn. Hierbij kijken ze naar jouw vooropleiding, werkervaring en het traject dat je wilt gaan volgen. Wil je weten hoe jouw traject eruit komt te zien en of je recht hebt op vrijstellingen? Neem dan contact op met de lerarenopleiding die jouw traject aanbiedt.",{"type":142,"attrs":463},{"id":464,"junction":41,"collection":145,"data":465},"78ce5226-8352-4703-98fe-e2ee9e0ef7ef",{"id":466,"title":148,"icon":148,"dismissable":149,"color":150,"actions":148,"variant":151,"description":467,"editor_nodes":481},"c8f4737e-168c-43b2-8c50-4e510069ba77",{"type":11,"content":468},[469],{"type":23,"content":470},[471,473,479],{"type":21,"text":472},"In onze ",{"type":21,"marks":474,"text":478},[475],{"type":161,"attrs":476},{"href":477,"target":164,"rel":165,"class":148},"/navigator/?limit=10&collection=10","navigator",{"type":21,"text":480}," vind je de contactgegevens van alle tweede- en eerstegraads lerarenopleidingen.",[],{"type":14,"attrs":483,"content":486},{"id":484,"plainText":485,"level":18},"heb-ik-recht-op-subsidies","Heb ik recht op subsidies?",[487],{"type":21,"text":485},{"type":23,"content":489},[490,492,496,500,502,518,520,526],{"type":21,"text":491},"Het opscholingstraject ",{"type":21,"marks":493,"text":246},[494],{"type":161,"attrs":495},{"href":245,"target":164,"rel":165,"class":148},{"type":21,"marks":497,"text":499},[498],{"type":225}," ",{"type":21,"text":501},"betaal je zelf, maar je kunt wel een aanvraag indienen voor een tegemoetkoming van de studiekosten. Via de subsidieregeling ",{"type":38,"attrs":503},{"id":504,"junction":41,"collection":42,"data":505},"db77fe37-516e-40d5-ac21-76cf1a9518ca",{"id":506,"title":507,"item":508},"3908ba78-5a71-4f2f-8cdd-4bbd52aa1169","korte scholingstrajecten vo",[509],{"id":510,"collection":49,"item":511},190,{"id":512,"title":513,"path":514,"slug":515,"description":516,"date_created":517},"ac5f8f52-92b3-4042-ad5b-03126847faa2","Voor welke subsidies en regelingen kom ik in aanmerking?","/kennisbank/artikelen/voor-welke-subsidies-en-regelingen-kom-ik-in-aanmerking","voor-welke-subsidies-en-regelingen-kom-ik-in-aanmerking","Als je een lerarenopleiding wilt gaan volgen zijn er verschillende mogelijkheden om je studie te financieren. Het hangt van jouw situatie af welke financieringsmogelijkheid voor jou geldt. Neem voor de voorwaarden contact op met de directe subsidieverstrekker.","2020-04-18T11:45:00.000Z",{"type":21,"text":519}," kun je een vergoeding van 80% van de totale scholingskosten krijgen (met een maximum van € 6.000,-). Kijk voor de voorwaarden op de website van ",{"type":21,"marks":521,"text":525},[522],{"type":161,"attrs":523},{"href":524,"target":164,"rel":165,"class":148},"https://duo.nl/particulier/tegemoetkomingen-en-subsidies-lerarenopleiding/","DUO",{"type":21,"text":527},".",{"type":23,"content":529},[530,532,542,544,554,556,566,568,578],{"type":21,"text":531},"Wil je je tweede- of eerstegraads bevoegdheid halen? Afhankelijk van de ",{"type":38,"attrs":533},{"id":534,"junction":41,"collection":42,"data":535},"cf2738a4-337b-4798-8217-1ea503d70f0b",{"id":536,"title":537,"item":538},"f73e98ea-28d8-442b-b2a1-d03d75770e5f","route",[539],{"id":540,"collection":49,"item":541},191,{"id":384,"title":385,"path":386,"slug":387,"description":388,"date_created":389},{"type":21,"text":543},"die je kiest, kun je in aanmerking komen voor ",{"type":38,"attrs":545},{"id":546,"junction":41,"collection":42,"data":547},"3af03083-419e-482a-bfd9-f1422d7382fd",{"id":548,"title":549,"item":550},"e96ecdaf-7711-4ba6-8f9a-5e7e6cd33ae6","financiële tegemoetkomingen",[551],{"id":552,"collection":49,"item":553},192,{"id":512,"title":513,"path":514,"slug":515,"description":516,"date_created":517},{"type":21,"text":555},". Kies je voor het zij-instroomtraject (",{"type":38,"attrs":557},{"id":558,"junction":41,"collection":42,"data":559},"6fb2fa34-9969-4b5e-b6a8-4ca3622369a2",{"id":560,"title":561,"item":562},"643fec60-6270-493c-9597-26a9f73c1132","zij-instroom in het beroep",[563],{"id":564,"collection":49,"item":565},193,{"id":424,"title":425,"path":426,"slug":427,"description":428,"date_created":429},{"type":21,"text":567},"), dan kan het schoolbestuur van de school waar jij een aanstelling hebt de zij-instroomsubsidie van maximaal € 25.000,- aanvragen. Houd er wel rekening mee dat je hier met alleen een pabodiploma misschien niet toelaatbaar voor bent. Dit heeft te maken met vakinhoudelijke verwantschap die je bij veel onderwijsinstellingen moet kunnen aantonen. Kijk voor alles over zij-instromen als leraar in het voortgezet onderwijs in ",{"type":38,"attrs":569},{"id":570,"junction":41,"collection":42,"data":571},"646a2848-9f24-4e0a-884f-6639a7487347",{"id":572,"title":573,"item":574},"e46b1d5e-4937-4374-8ced-b93404a54445","dit artikel",[575],{"id":576,"collection":49,"item":577},194,{"id":424,"title":425,"path":426,"slug":427,"description":428,"date_created":429},{"type":21,"text":527},{"type":142,"attrs":580},{"id":581,"junction":41,"collection":145,"data":582},"2e6dcc40-771a-46cc-907b-8df257e211a4",{"id":583,"title":148,"icon":148,"dismissable":149,"color":150,"actions":148,"variant":151,"description":584,"editor_nodes":607},"bf428ca9-49a5-44d3-bf2d-9634394892b1",{"type":11,"content":585},[586],{"type":23,"content":587},[588,590,599,601,606],{"type":21,"text":589},"Kijk in ",{"type":38,"attrs":591},{"id":592,"junction":377,"collection":42,"data":593},"c97f2391-eb97-473d-b0a0-fac8cba4ade8",{"id":594,"title":573,"item":595},"5520a4d9-4ee9-4a37-8e4b-4d2439dc5f02",[596],{"id":597,"collection":49,"item":598},545,{"id":512,"title":513,"path":514,"slug":515,"description":516,"date_created":517},{"type":21,"text":600}," voor een overzicht van alle subsidies, tegemoetkomingen en leningen als je een (tweede) lerarenopleiding wilt volgen. Voor de specifieke voorwaarden en het aanvragen van subsidies verwijzen we graag naar de ",{"type":21,"marks":602,"text":605},[603],{"type":161,"attrs":604},{"href":524,"target":164,"rel":165,"class":148},"website van DUO",{"type":21,"text":527},[608],{"id":592,"collection":42,"item":609},{"id":594,"title":573,"item":610},[611],{"id":597,"collection":49,"item":612},{"id":512,"title":513,"path":514,"slug":515,"description":516,"date_created":517},"2025-08-26T12:36:10.635Z","2026-03-18T15:32:39.597Z",{"title":616,"meta_description":617},"Overstappen van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs ","Heb je een bevoegdheid voor het basisonderwijs en wil je lesgeven in het voortgezet onderwijs? Lees hier alles over jouw mogelijkheden.",[619,624,629,645,658,663,684,689,694,699,704,709,714,727,732,737,742,747,752,757,762,767,772],{"collection":42,"id":40,"item":620},{"id":44,"title":45,"item":621},[622],{"id":48,"collection":49,"item":623},{"id":51,"title":52,"path":53,"slug":54,"description":55,"date_created":56},{"collection":42,"id":232,"item":625},{"id":234,"title":203,"item":626},[627],{"id":237,"collection":49,"item":628},{"id":208,"title":209,"path":210,"slug":211,"description":212,"date_created":213},{"collection":145,"id":365,"item":630},{"id":367,"title":148,"icon":148,"dismissable":149,"color":150,"actions":148,"variant":151,"description":631,"editor_nodes":639},{"type":11,"content":632},[633],{"type":23,"content":634},[635,636,638],{"type":21,"text":373},{"type":38,"attrs":637},{"id":376,"junction":377,"collection":42},{"type":21,"text":391},[640],{"id":376,"collection":42,"item":641},{"id":379,"title":166,"item":642},[643],{"id":382,"collection":49,"item":644},{"id":384,"title":385,"path":386,"slug":387,"description":388,"date_created":389},{"collection":145,"id":144,"item":646},{"id":147,"title":148,"icon":148,"dismissable":149,"color":150,"actions":148,"variant":151,"description":647,"editor_nodes":657},{"type":11,"content":648},[649],{"type":23,"content":650},[651,652,656],{"type":21,"text":157},{"type":21,"marks":653,"text":166},[654],{"type":161,"attrs":655},{"href":163,"target":164,"rel":165,"class":148},{"type":21,"text":168},[],{"collection":42,"id":200,"item":659},{"id":202,"title":203,"item":660},[661],{"id":206,"collection":49,"item":662},{"id":208,"title":209,"path":210,"slug":211,"description":212,"date_created":213},{"collection":145,"id":581,"item":664},{"id":583,"title":148,"icon":148,"dismissable":149,"color":150,"actions":148,"variant":151,"description":665,"editor_nodes":678},{"type":11,"content":666},[667],{"type":23,"content":668},[669,670,672,673,677],{"type":21,"text":589},{"type":38,"attrs":671},{"id":592,"junction":377,"collection":42},{"type":21,"text":600},{"type":21,"marks":674,"text":605},[675],{"type":161,"attrs":676},{"href":524,"target":164,"rel":165,"class":148},{"type":21,"text":527},[679],{"id":592,"collection":42,"item":680},{"id":594,"title":573,"item":681},[682],{"id":597,"collection":49,"item":683},{"id":512,"title":513,"path":514,"slug":515,"description":516,"date_created":517},{"collection":42,"id":182,"item":685},{"id":184,"title":185,"item":686},[687],{"id":188,"collection":49,"item":688},{"id":190,"title":191,"path":192,"slug":193,"description":194,"date_created":195},{"collection":42,"id":546,"item":690},{"id":548,"title":549,"item":691},[692],{"id":552,"collection":49,"item":693},{"id":512,"title":513,"path":514,"slug":515,"description":516,"date_created":517},{"collection":42,"id":61,"item":695},{"id":63,"title":64,"item":696},[697],{"id":67,"collection":49,"item":698},{"id":69,"title":70,"path":71,"slug":72,"description":73,"date_created":74},{"collection":42,"id":570,"item":700},{"id":572,"title":573,"item":701},[702],{"id":576,"collection":49,"item":703},{"id":424,"title":425,"path":426,"slug":427,"description":428,"date_created":429},{"collection":42,"id":79,"item":705},{"id":81,"title":82,"item":706},[707],{"id":85,"collection":49,"item":708},{"id":51,"title":52,"path":53,"slug":54,"description":55,"date_created":56},{"collection":42,"id":558,"item":710},{"id":560,"title":561,"item":711},[712],{"id":564,"collection":49,"item":713},{"id":424,"title":425,"path":426,"slug":427,"description":428,"date_created":429},{"collection":145,"id":464,"item":715},{"id":466,"title":148,"icon":148,"dismissable":149,"color":150,"actions":148,"variant":151,"description":716,"editor_nodes":726},{"type":11,"content":717},[718],{"type":23,"content":719},[720,721,725],{"type":21,"text":472},{"type":21,"marks":722,"text":478},[723],{"type":161,"attrs":724},{"href":477,"target":164,"rel":165,"class":148},{"type":21,"text":480},[],{"collection":42,"id":97,"item":728},{"id":99,"title":64,"item":729},[730],{"id":102,"collection":49,"item":731},{"id":69,"title":70,"path":71,"slug":72,"description":73,"date_created":74},{"collection":42,"id":329,"item":733},{"id":331,"title":332,"item":734},[735],{"id":335,"collection":49,"item":736},{"id":337,"title":338,"path":339,"slug":340,"description":341,"date_created":342},{"collection":42,"id":108,"item":738},{"id":110,"title":111,"item":739},[740],{"id":114,"collection":49,"item":741},{"id":116,"title":117,"path":118,"slug":119,"description":120,"date_created":121},{"collection":42,"id":404,"item":743},{"id":406,"title":407,"item":744},[745],{"id":410,"collection":49,"item":746},{"id":384,"title":385,"path":386,"slug":387,"description":388,"date_created":389},{"collection":42,"id":132,"item":748},{"id":134,"title":64,"item":749},[750],{"id":137,"collection":49,"item":751},{"id":69,"title":70,"path":71,"slug":72,"description":73,"date_created":74},{"collection":42,"id":347,"item":753},{"id":349,"title":350,"item":754},[755],{"id":353,"collection":49,"item":756},{"id":355,"title":356,"path":357,"slug":358,"description":359,"date_created":360},{"collection":42,"id":534,"item":758},{"id":536,"title":537,"item":759},[760],{"id":540,"collection":49,"item":761},{"id":384,"title":385,"path":386,"slug":387,"description":388,"date_created":389},{"collection":42,"id":504,"item":763},{"id":506,"title":507,"item":764},[765],{"id":510,"collection":49,"item":766},{"id":512,"title":513,"path":514,"slug":515,"description":516,"date_created":517},{"collection":42,"id":416,"item":768},{"id":418,"title":419,"item":769},[770],{"id":422,"collection":49,"item":771},{"id":424,"title":425,"path":426,"slug":427,"description":428,"date_created":429},{"collection":42,"id":438,"item":773},{"id":440,"title":441,"item":774},[775],{"id":444,"collection":49,"item":776},{"id":355,"title":356,"path":357,"slug":358,"description":359,"date_created":360},[778],{"name":779,"description":780,"avatar":781},"Anna Leeuw","Adviseur",{"src":782,"icon":783,"fit":784,"modifiers":785},"/onderwijsloket-directus/production/c27469ef-dc85-475a-84ac-98b49188a585","heroicons:user-20-solid","fill",{"gravity":786},"face",[],[789,792,795,798,801,804,807,811,815],{"id":790,"title":791,"description":148,"url":245},"f507235f-1f89-41ad-8f41-13c3378d0ade","Rijksoverheid: Mag ik met een pabodiploma lesgeven als groepsleerkracht in de onderbouw vmbo basis/kader?",{"id":793,"title":794,"description":148,"url":163},"3984699e-d457-407a-ad26-d27a92297c04","Rijksoverheid: Mag ik met een pabodiploma lesgeven in het voortgezet onderwijs?",{"id":796,"title":797,"description":148,"url":524},"b74978f2-9a80-4d02-a281-6d5cca1b2e2b","DUO: Tegemoetkomingen en subsidies leraren",{"id":799,"title":800,"description":148,"url":263},"8e611eb4-ec81-499c-b9c8-3845eaa81067","HU: Groepsleerkracht Onderbouw VMBO voor pabogediplomeerden ",{"id":802,"title":803,"description":148,"url":273},"28b6b1af-1da6-4189-baf9-e1d9c4fdbd1d","Driestar Hogeschool: Post-hbo groepsleerkracht vmbo-b/k",{"id":805,"title":806,"description":148,"url":283},"8ea1a393-b2b2-4dbd-9e43-d92258b25ed3","Windesheim: Opscholingstraject bevoegdheid groepsleerkracht vmbo-onderbouw (basis/kader)",{"id":808,"title":809,"description":148,"url":810},"e7fd47f4-3ac8-4f95-b2f7-2de7b4d4fa72","Fontys: Opscholingstraject voor bevoegdheid groepsleerkracht onderbouw vmbo-basis/-kader","https://www.fontys.nl/Opleidingen/Opscholingstraject-voor-bevoegdheid-groepsleerkracht-onderbouw-vmbo-basis-kader-cursus.htm",{"id":812,"title":813,"description":148,"url":814},"9f88c8bb-e92e-46ad-be38-abc307e886cc","Hogeschool Rotterdam: Groepsleerkracht vmbo Basis- en Kaderberoepsgerichte leerweg Onderbouw","https://www.hogeschoolrotterdam.nl/opleidingen/post-hbo-trainingen-en-cursussen/traject-bevoegdheid-groepsleerkracht-vmbo-basis--en-kaderberoepsgerichte-leerweg-onderbouw/training-of-cursus/#:~:text=Start%3A%2015%20september%202025,bevoegd%20voor%20de%20k",{"id":816,"title":817,"description":148,"url":313},"158e0da8-4687-47f3-a8c6-e4dca21d9674","HAN: Opscholingstraject bevoegdheid groepsleerkracht vmbo-onderbouw",[819,823,827],{"id":820,"name":821,"path":822},"aca933e0-9466-4501-8a3a-daaeba014dc7","Bevoegdheden","/kennisbank/onderwerpen/bevoegdheden",{"id":824,"name":825,"path":826},"14cfb491-5bd3-40ae-8692-ec899aa6f750","Middelbare school","/kennisbank/onderwerpen/middelbare-school",{"id":828,"name":829,"path":830},"82e6bf5d-63ca-4198-b7b8-affe8c6a3a92","Lerarenopleiding","/kennisbank/onderwerpen/lerarenopleiding",[832,836],{"id":833,"title":834,"slug":835},"6a995a5e-d464-43d0-8ef6-95f7d80e4457","Voortgezet onderwijs","werken-in-het-voortgezet-onderwijs",{"id":837,"title":838,"slug":839},"dfe8f941-87d8-4eed-815f-67b084b82859","Primair onderwijs","werken-in-het-primair-onderwijs",[841],{"id":842,"name":843,"path":844},"8979193c-73bb-4e29-b13d-6eaacf8fd5a1","Leraar","/kennisbank/functies/leraar",[],[847,851],{"id":848,"name":849,"path":850},"88523ee7-dc5f-46e2-b27e-b42227a73d6a","Tweedegraads bevoegdheid","/kennisbank/kwalificaties/tweedegraads-bevoegdheid",{"id":852,"name":853,"path":854},"d5ce166a-3ce9-4974-ab37-081097ffcbcc","Eerstegraads bevoegdheid","/kennisbank/kwalificaties/eerstegraads-bevoegdheid",[856,861,866],{"title":857,"id":858,"path":859,"description":860},"Hoe kan ik aanvullende studiepunten halen voor mijn toelating tot een universitaire lerarenopleiding?","2895d9f8-23f3-44fa-b54a-60c9dc7e4cb7","/kennisbank/artikelen/hoe-kan-ik-aanvullende-studiepunten-halen-voor-mijn-toelating-tot-een-universitaire-lerarenopleiding","Wil je een lerarenopleiding volgen aan de universiteit maar heb je niet genoeg studiepunten? In dit artikel lees je hoe je extra studiepunten kunt halen en vakdeficiënties kunt wegwerken.",{"title":862,"id":863,"path":864,"description":865},"Wat is een hybride docent?","def75e20-5fa2-4516-a2a9-e32148e60efe","/kennisbank/artikelen/wat-is-een-hybride-docent","Een hybride docent is een bevoegd parttime leraar die een baan in het onderwijs combineert met een andere baan. Je kunt onder bepaalde voorwaarden ook onbevoegd lesgeven, als gastdocent.",{"title":867,"id":868,"path":869,"description":870},"Wat is de 21+-toets?","d494f22b-8aaf-49bc-bbe5-8d74c0b07e06","/kennisbank/artikelen/wat-is-de-21plus-toets","De 21+-toets bestaat uit verschillende testonderdelen die jouw werk- en denkniveau meten. Met behulp van deze toets kun je, als je geen mbo4-, havo- of vwo-diploma hebt, misschien toch met een hbo-opleiding beginnen.",1775703693100]